interiorsjournal_the batman issue

Interiors is an online journal, published on the 15th of each month, in which films are analyzed and diagrammed in terms of space. Interiors focuses on how space is used throughout a particular scene and how the architecture of the film impacts its narratives and characters. 

http://www.issuu.com/interiorsjournal

Πόλη Κρυμμένη@CAMP!

6+1 ταινίες για την Αθήνα
Μια εγκατάσταση του Δημήτρη Αθανίτη

Έναρξη: Παρασκευή 13.1.2012, 20:00.
Προβολές: Παρασκευή 13.1, Παρασκευή 27.1, Σάββατο 28.1, & 13.2, 2012
Ώρες προβολής: 18:00-21:00
Σύνθεση: Δημήτρης Αθανίτης
Επιμέλεια: Στέλλα Κάλτσου
Μοντάζ: Σταμάτης Μαγουλάς
Μουσική: DNA Manekinekod


Το CAMP, παράλληλα με την έκθεση Lost in Athens, παρουσιάζει την εγκατάσταση-προβολή του Δημήτρη Αθανίτη «Πόλη Κρυμμένη».

Σε έναν καφκικό εγκαταλειμμένο χώρο στο κέντρο της Πόλης, ο Δημήτρης Αθανίτης παρουσιάζει μια άγνωστη Αθήνα, σε μια εγκατάσταση με υλικό από 6 ταινίες. Από το σκληρό μπλε της τελευταίας ταινίας του “Τρεις Μέρες Ευτυχίας”, ως τις ασπρόμαυρες πρώτες ταινίες ”Αντίο Βερολίνο”, “Καμιά Συμπάθεια για τον Διάβολο”, εικόνες απροσδόκητες έρχονται να επανασυνθέσουν μια πόλη άγνωστη, απόκοσμη. Οι χώροι κινηματογραφούνται σαν πρόσωπα. Αναπνέουν υπόκωφα, έχουν έντονα σημάδια ζωής. Χώροι που δεν υπάρχουν πια, χώροι που έχουν μεταμορφωθεί, χώροι που δεν μπορείς να αποκρυπτο-γραφήσεις. Μια πόλη κρυμμένη.

Στοχεύοντας στην ανακατασκευή-αποκάλυψη της εικόνας της πόλης, η Πόλη Κρυμμένη είναι μια πρωτότυπη σύνθεση με οπτικό υλικό από έξι μεγάλου μήκους ταινίες φιξιόν του σκηνοθέτη, όπου η πόλη έχει μια ιδιαίτερη θέση.

«Η ‘αρχιτεκτονική’ του ματιά καθηλώνει…»
περιοδικό ΣΙΝΕΜΑ

Τρείς Μέρες Ευτυχίας (2011)
H Πόλη των Θαυμάτων (2005)
2000+1 Στιγμές (2000)
Όνειρο Θερινής Νύχτας (1999)
Καμιά Συμπάθεια για τον Σιάβολο (1997)
Αντίο Βερολίνο (1994)
Φιλοσοφία (μμ)(1993)

πηγή: CAMP!

Από την Πόλη Σκηνή στην Πόλη Πρωταγωνιστή*

Νέες Αφηγηματικές Χαρτογραφήσεις της Αθήνας

καρέ από την ταινία Tungsten

“Ο Ξεναγός” και “Tungsten”. Δύο φαινομενικά άσχετες ταινίες προβάλλονται μαζί (κοινή διανομή, κοινό εισιτήριο) με τον επεξηγηματικό υπότιτλο “Δύο ταινίες για την Αθήνα”. Δύο σκηνοθέτες με εντελώς διαφορετικό βλέμμα, πού μόνο ίσως κοινό έχουν το νεαρό της ηλικίας τους, αναγκάζονται(;) να συνυπάρξουν στην ίδια αίθουσα. Όπως όμως έσπευσαν να υπογραμμίσουν τύπος και κριτικοί, σημασία έχει ότι πρωταγωνίστρια και στις δύο ταινίες είναι η Αθήνα**. Ίσως.

View 2films4athens ο διαδραστικός χάρτης με τις τοποθεσίες των γυρισμάτων για τις δύο ταινίες

Αυτό που έχει για μας ενδιαφέρον είναι το πως ένας χάρτης μιας πόλης, η εικόνα της και η ίδια η πόλη μπορούν να αποτελέσουν σκηνοθετικά και αφηγηματικά εργαλεία. Όλα ξεκινούν από την ανάγκη του κινηματογράφου να αφηγηθεί μια ιστορία και μια σύγχρονη απαίτηση για ρεαλισμό και αληθοφάνεια. Σε αυτά τα πλαίσια η πόλη, οι γωνίες της, οι δημόσιοι και ιδιωτικοί της χώροι και το τοπίο της γίνονται το υπόβαθρο πάνω στο οποίο στήνεται μια πλοκή. Όταν δε το κοινό στο οποίο απευθύνεται η ταινία είναι κάτοικοι της ίδιας αυτής πόλης, τότε πέρα από την αληθοφάνεια επιτυγχάνεται και κάτι ακόμα, η ταύτιση και το αίσθημα του οικείου. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με μια σύγχρονη σκηνοθετική ματιά με έμφαση στο αστικό τοπίο και την εικόνα της πόλης έχει οδηγήσει σε όλο και περισσότερη έμφαση στο ρόλο της στην αφήγηση.

Ας επιστρέψουμε όμως στην Αθήνα. Πολλοί σκηνοθέτες έχουν φλερτάρει μαζί της και έχουν αναδείξει όμορφες, παράδοξες ή και σκοτεινές πλευρές της (βλ. φιλμογραφία). “Ο Ξεναγός” και το “Tungsten” είναι δύο πολύ καλά παραδείγματα της τελευταίας χρονιάς. Ένα άλλο παράδειγμα, και μάλιστα από την τηλεόραση, είναι η νέα σειρά της ΕΡΤ, “Μικροπόλεις”. Από τα πρώτα δύο επεισόδια, καθώς και από το υλικό που έχει ήδη ανάβει στο μπλόγκ της σειράς, παρατηρούμε πως εδώ η Αθήνα όχι μόνο έχει έρθει στο προσκήνιο, αλλά έχει αποκτήσει ξεκάθαρα πρωταγωνιστικό ρόλο. Όλη η δομή της σειράς-ντοκιμαντέρ βασίζεται στο χωρισμό της Αθήνας κατά περιοχές. Από τις γνωστές περιοχές της Αθήνας επιλέχθηκαν αυτές με το περισσότερο ενδιαφέρον, ή μάλλον αυτές που έχουν να πουν μια ιστορία. Έτσι, κάθε επεισόδιο έχει και μία θεματική που προήλθε από την συγκεκριμένη περιοχή της Αθήνας (πχ_τα δύο πρώτα επεισόδια, “Κυψέλη-Το Υπόγειο” και “Εξάρχεια-Οι Τοίχοι”). Η θεματική του κάθε επεισοδίου βασίζεται σε μια συγκεκριμένη ποιότητα χώρου, μοναδική στην κάθε περιοχή, και με βάση αυτή επιλέγονται κάποιοι κάτοικοι που μας διηγούνται τις δικές τους ιστορίες. Τα πρόσωπα έρχονται δηλαδή σε δευτερεύοντα ρόλο σε σχέση με τον χώρο τον οποίο θέλει να περιγράψει ο σκηνοθέτης. Μέσα από τις μικρές ιστορίες των κατοίκων της, η πόλη γίνεται ο πρωταγωνιστής.

Η καθημερινή μας βόλτα στην Αθήνα μπορεί να ιδωθεί ως μια διαδοχή από κινηματογραφικές εικόνες. Όταν όμως ο κινηματογράφος κάνει την Αθήνα πρωταγωνίστρια, τότε η εικόνα της θα ανακατασκευαστεί στο συλλογικό μας ασυνείδητο και η λειτουργία της ταύτισης θα αντιστραφεί. Ίσως αρχίσουμε να νιώθουμε την ίδια μας την πόλη πιο οικεία. Ίσως, από την άλλη, ο κινηματογράφος χάσει λίγη από τη μαγεία του.


#Για όσους δεν βλέπουν τηλεόραση: Εξάρχεια-Οι Τοίχοι

*Βλ. “Από την Πόλη Οθόνη, στην Πόλη Σκηνή του Σ. Σταυρίδη. Ο Σταύρος Σταυρίδης είναι Επίκουρος Καθηγητής στην Αρχιτεκτονική του Ε.Μ.Π. και καλλιτεχνικός και επιστημονικός σύμβουλος της σειράς “Μικροπόλεις”

**Βλ. “Με Πρωταγωνίστρια την Αθήνα”, Δήμητρα Τριανταφύλλου A.V. 17-23 NOE 2011

“Οριακές Στιγμές σε Οριακή Πόλη”, Μαρία Κατσουνάκη, Ένθετο “Τεχνες & Γράμματα” της Καθημερινής, 27 ΝΟΕ 2011

Το 'απαγορευμένο' μου της ΕΡΤ: Το spot της Μπιενάλε που δεν θα δούμε ποτέ

Μιντιακό τρίκ, ή στυγνή λογοκρισία;

"Εμπνεόμενος από το κεντρικό θέμα της 3ης Μπιενάλε της Αθήνας, "Μονόδρομος", ο Γιώργος Ζώης, σκηνοθέτης του πολυβραβευμένου "Casus Belli", κατάφερε με έξι κάδρα συνολικής διάρκειας 25 δευτερολέπτων να αναστατώσει το νομικό τμήμα και τη διοίκηση της ΕΡΤ και τελικά να "κοπεί" από τις συχνότητες της κρατικής τηλεόρασης." Του Γιάννη Δηράκη, sevenart.gr

Πως έμαθα να μην ανησυχώ και αγάπησα τη βόμβα

You can't fight in here, this is the War Room!

Μέρος Α_Από τον Dr Strangelove στον Αρκά

   Με βάση τη νουβέλα «Κόκκινος Συναγερμός» και το ταλέντο του Πήτερ Σέλλερς, ο Στάνλεϋ Κιούμπρικ κτίζει το 1964 την ταινία «Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb».  Αναδεικνύοντας τα χιουμοριστικά στοιχεία ενός σεναρίου που βασίζεται στην ολική καταστροφή, ο σκηνοθέτης δημιουργεί κωμικοτραγικές καταστάσεις και ασκεί κριτική στον μιλιταρισμό,  την πολιτική και την ηθική σε ένα ψυχροπολεμικό πλαίσιο. Η παράνοια ενός στρατηγού, ο υπερβολικός ζήλος ενός πιλότου και μια μηχανή υπέρτατης καταστροφής θα οδηγήσουν κλιμακωτά (spoiler) σε ένα επικό φινάλε με απανωτές πυρηνικές εκρήξεις. Λίγο πριν την καταστροφή, ο επιστημονικός σύμβουλος των Αμερικάνων θα προτείνει, ως λύση για την επιβίωση του ανθρωπίνου είδους, την κατασκευή υπόγειων Vaults. Μέσα σε αυτά ένα δείγμα της ανθρωπότητας, επιλεγμένο με ύποπτα κριτήρια και αναλογία ανδρών-γυναικών 1-10(!),  θα πρέπει να επιβιώσει για τουλάχιστον 100 χρόνια, προστατευμένο από τη ραδιενέργεια. 

Εικονογράφηση των Vaults από χάρτη του Fallout.

   Κάπως έτσι, και από εκεί που μας άφησε ο Κιούμπρικ, ξεκινά το σενάριο του βιντεογκέιμ Fallout. Ο κεντρικός ήρωας βλέπει, για πρώτη φορά στη ζωή του, το φως του ήλιου καθώς βγαίνει από την υπόγεια κιβωτό προς αναζήτηση αποθεμάτων νερού για την κοινότητα. Βγαίνοντας από ένα προστατευμένο περιβάλλον θα έρθει αντιμέτωπος με την κόλαση της επιφάνειας. Αίμα, Βία, διαμελισμοί, Τρανσέξουαλ μεταλλαγμένοι, γιγάντιες κατσαρίδες και σατανικά Ρομπότ θα ακολουθήσουν.

   Έξω από τον επιμελώς σχεδιασμένο χώρο των Vaults, με τα μοντερνιστικά πρότυπα του Minimun Existence και τους τόνους μπετόν, η σκληρή πραγματικότητα του κόσμου που απέμεινε από την καταστροφή βασίζεται στην αναρχία και τον αυτοσχεδιασμό. Άνθρωποι συνυπάρχουν με μεταλλαγμένους και είτε δομούν νέους οικισμούς με βάση πρωτόγονες και αρχετυπικές δομές, είτε καταλαμβάνουν ερείπια πόλεων και τις αναδομούν με επαναχρήσεις και «μεταλλάξεις» σε υπάρχοντα κελύφη. Στη διάρκεια του παιχνιδιού το γκροτέσκο και το αυτοσχέδιο γίνεται επικίνδυνα θελκτικό. 

Το εσωτερικό της Vault 13 με τα high-tech δωματιάκια-κατοικίες.

Η Junktown, τυπικό δείγμα αυτοσχέδιας πόλης στον κόσμο του Fallout.

   Στο ίδιο μετά-αποκαλυπτικό τοπίο τοποθετεί τους δύο ήρωές του και ο Αρκάς στο κόμικ «Μετά την Καταστροφή».  Ένας εκφυλισμένος διανοούμενος και ένας κυνικός αμόρφωτος προσπαθούν να επιβιώσουν και μέσα από το παράδοξο της συνήπαρξής τους πηγάζει το γνωστό καυστικό χιούμορ του Αρκά.  Αυτό που μας ενδιαφέρει στο έργο αυτό είναι η ολοκληρωμένη εικόνα του Ελληνικού αστικού τοπίου που δομείται πάνω σε ένα σενάριο καταστροφής.  Σε αυτό το τοπίο με τις γκρεμισμένες πολυκατοικίες, τα αναποδογυρισμένα αμάξια και τα ακατάληπτα σύνολα οικοδομικών υλικών θα επιχειρήσουμε να ταξιδέψουμε…

Μέρος Β_Μετά-αποκαλυπτική Αθήνα

   Ο Ψυχρός Πόλεμος έχει τελειώσει, οι πυρηνικές κεφαλές σκονίζονται σε κάποιο ράφι, τα Bunkers του Βερολίνου είναι τουριστικό αξιοθέατο και οι αφίσες με οδηγίες σε περίπτωση ατομικής βόμβας είναι γραφιστικό βίνταζ.

   Ή μήπως όχι; Η πρόσφατη καταστροφή της Φουκουσίμα μας υπενθύμισε πως η ραδιενέργεια δεν αποτελεί απαραίτητα προϊόν πολέμου ή βομβαρδισμού. Μια αλυσιδωτή αντίδραση που ξεκίνησε με σεισμό και τσουνάμι κατέληξε σε πυρηνική καταστροφή.  Έτσι, στην άλλη πλευρά του πλανήτη, η Γαλλία, με τεράστια ποσά ενέργειας της να παράγονται σε ατομικούς αντιδραστήρες, αναγκάστηκε να αυξήσει τα μέτρα ασφαλείας και κάτοικοι πολλών ευρωπαϊκών χωρών να διαδηλώσουν ενάντια στην ατομική ενέργεια.
    Αυτός ο φόβος για την καταστροφή δεν ευδοκιμεί τυχαία στα αστικά περιβάλλοντα. Μητροπολιτικά σύνολα, με μεγάλες πυκνώσεις πληθυσμού και εύθραυστες δομές, είναι τα πιο ευάλωτα σε τέτοιου είδους καταστροφές. Το Τόκυο μπορεί να είναι οργανωμένο απέναντι στο σεισμό, όπως η Νέα Υόρκη στην τρομοκρατία, αλλά αυτό που πρώτα απ’όλα μας έχουν διδάξει οι φυσικές καταστροφές είναι ότι χτυπούν όταν και όπου δεν τις περιμένουμε.

Το εργοστάσιο της Ρικομέξ, μετά το σεισμό του '99

   Ας θυμηθούμε το σεισμό το Σεπτέμβριο του 1999 στην Αθήνα. Ο καθένας μας μπορεί να θυμάται τι ακριβώς έκανε την ώρα του σεισμού και λιγότεροι  το θάνατο 143 ανθρώπων, τον τραυματισμό χιλιάδων και τις ανυπολόγιστες καταστροφές στο δομημένο περιβάλλον. Μαζί με αυτόν φυσικές καταστροφές όπως πλημύρες και καταιγίδες και άλλες, όχι και τόσο φυσικές, όπως οι συνηθισμένες καλοκαιρινές και προεκλογικές πυρκαγιές.

   Ας μεταφερθούμε τώρα στο Σεπτέμβριο του 2012, 13 χρόνια μετά, πάλι στην Αθήνα και ας υποθέσουμε ότι γίνεται ένας αντίστοιχου μεγέθους σεισμός.  Αν σε αυτό το σενάριο προσθέσουμε τις εξής παραμέτρους: την παλαιότητα του μεγαλύτερου μέρους των κτιρίων (βλ. πολυκατοικίες του ’60-‘70), την οικονομική κρίση, τον αντιδραστήρα του Δημόκριτου(;), την αποδεδειγμένη ανικανότητα του κρατικού μηχανισμού και το ενδεχόμενο ενός ακόμη πιο εξαγριωμένου Εγκέλαδου, τότε έχουμε ένα 100% Αθηναϊκό κοκτέιλ καταστροφής!

   Αυτό το σενάριο, αν και έχει μια προφανή διάσταση Λιακοπουλεϊσμού, παραμένει στα όρια του ρεαλιστικού. Επιπλέον, όσο θα είχε να προσφέρει στα μίντια τηλεθέαση, άλλο τόσο έχει να προσφέρει στην συζήτηση περί αρχιτεκτονικής και το σχεδιασμό σε εποχές κρίσης. Είτε αυτό λέγεται Emergency Housing, νέοι αντισεισμικοί κανονισμοί, αναστυλώσεις, είτε ένα όραμα για μια νέα κοινωνία, και κατ’επέκτασην αρχιτεκτονική, για την εποχή «μετά την καταστροφή».

Το κακό στην εποχή των ηρωών

Τα Στρουμφάκια στην Αθήνα

MEGALOMANIA, a film by Jonathan Gales

by Jonathan Gales

New Rose Hotel

Μια ανακατασκευή του New Rose Hotel του William Gibson, όπως προέκυψε από την ανάλυση του κειμένου. 

"Seven rented nights in this coffin, Sandii. New Rose Hotel. How I want you now. Sometimes I hit you. Replay it so slow and sweet and mean, I can almost feel it. Sometimes I take your little automatic out of my bag, run my thumb down smooth, cheap chrome. Chinese .22, its bore no wider than the dilated pupils of your vanished eyes. Fox is dead now, Sandii. Fox told me to forget you.

[...]The New Rose Hotel is a coffin rack on the ragged fringes of Narita International. Plastic capsules a meter high and three long, stacked like surplus Godzilla teeth in a concrete lot off the main road to the airport. Each capsule has a television mounted flush with the ceiling. I spend whole days watching Japanese game shows and old movies. Sometimes I have your gun in my hand.

[...]Sometimes I can hear the jets, laced into holding patterns over Narita. I close my eyes and imagine the sharp, white contrails fading, losing definition.

[...]The coffins of New Rose are racked in recycled scaffolding, steel pipes under bright enamel. Paint flakes away when I climb the ladder, falls with each step as I follow the catwalk. My left hand counts off the coffin hatches, their multilingual decals warning of fines levied for the loss of a key. I look up as the jets rise out of Narita, passage home, distant now as any moon.

[...]All day today I watched a small helicopter cut a tight grid above this country of mine, the land of my exile, the New Rose Hotel. Watched from my hatch as its patient shadow crossed the grease-stained concrete. Close.

Very close.

[...]Come with me, Sandii. Hear the neon humming on the road to Narita International. A few late moths trace stopmotion circles around the floodlights that shine on New Rose. And the funny thing, Sandii, is how sometimes you just don't seem real to me.

[...]It's all right, baby. Only please come here. Hold my hand."

William Gibson. New Rose hotel

Μαγειρική και η Πόλη

Καθώς μπαίνουμε σε μία εποχή στερήσεων και περικοπών, η πείνα επανέρχεται ως κύριο πρόβλημα σε πολλά Ελληνικά νοικοκυριά.

Δεν είναι λοιπόν παράξενο που οι εκπομπές μαγειρικής αυξήθηκαν κατακόρυφα στην νέα τηλεοπτική σεζόν, με πολυάριθμες μάλιστα Ελληνικές παραγωγές, προτείνοντας λαχταριστά τηλεοπτικά πιάτα για να ταΐσουν τους πεινασμένους!

Πρώτες σε τηλεθέαση είναι οι εύπεπτες σειρές Master/Top Chef από το Mega και Ant1 αντίστοιχα οι οποίες συνδυάζοντας στοιχεία ριάλιτι, σασπένς και κουτσομπολιού με τη μαγειρική κατάφεραν να βρούν τη συνταγή της επιτυχίας.

Σε διαφορετική κατεύθυνση και στα χνάρια της βραβευμένης εκπομπής του Ηλία Μαμαλάκη, Μπουκιά και Συχώριο* κινείται η σειρά Food and the City, με παρουσιαστή τον σεφ Βασίλη Καλλίδη. Εξερευνώντας τα σοκάκια, τις γειτονιές, και τα προάστια της Αθήνας, η εκπομπή επιχειρεί να σχεδιάσει τον γαστρονομικό χάρτη της Αθήνας**. Παροτρύνει τον τηλεθεατή να βγεί έξω και να ψάξει, να κάνει πικ-νικ και να ξετρυπώσει της γεύσεις που κρύβει η Αθήνα... Αξίζει!

*Δεν είναι τυχαίο ότι και τις δύο, πολύ καλές εκπομπές σκηνοθετεί ο Κώστας Αυγέρης. 

** Για έναν δεύτερο χάρτη δείτε την ταινία Τα Οπωροφόρα της Αθήνας 

Φιλμογραφία Μέρος 1ο: Αθήνα